het Griekse Koningshuis

ouzo on the rocks

apartment, excursions and art historical guide

Peloponnese, Greece

het Griekse Koningshuis

Griekenland was in 1832 onafhankelijk verklaard en Griekse diplomaten zochten in Europa een vorst voor Griekenland. De reacties waren echter niet enthousiast. Griekenland verkeerde niet in een rustige, gunstige positie. De eerste leider, Kapodistrias, was nog maar onlangs op straat doodgeschoten. Zowel Leopold van Saksen (later koning van België) als prins Frederik, een zoon van de Nederlandse koning Willem I, bedankten voor de eer.

In 1832 werd Griekenland dan toch een koninkrijk: de zeventienjarige prins Otto van Beieren beklom de troon als Otto I, eerste koning van Griekenland. Otto ging in 1833 aan land in Nauplion, voorafgegaan door een Beiers operetteleger. De jonge onervaren en niet zo handige koning was niet de juiste man om het arme en verwoeste land verder te saneren. Hij regeerde als absoluut vorst, bijgestaan door zijn Beierse vrienden die waren meegekomen naar Griekenland. In 1834 verhuisde hij naar de nieuw gekozen hoofdstad Athene. De ontevredenheid onder de Grieken groeide en in 1837 werd de koning gedwongen zijn Beierse vrienden de laan uit te sturen en te vervangen door Griekse ministers. Hij werd in 1843 zelfs gedwongen tot een grondwet (syntagma) naar Belgisch voorbeeld. Otto werd maar niet populair onder de Grieken; hij kon evenwel aan de macht blijven door het idee van een ‘groot Griekenland’ te ondersteunen en een Grieks nationalisme te promoten. Uiteindelijk werd hij in 1862 toch gedwongen met zijn echtgenote Griekenland te verlaten, waarop een rumoerige tijd volgde.

 

Het Deense koningshuis leverde een nieuwe koning voor Griekenland,

prins Willem nam de naam George I aan. George I (1845 – 1913) was koning in Griekenland vanaf 1863 tot aan zijn dood. Het Griekse parlement koos hem tot koning nadat zij Otto I had afgezet. De grote mogendheden van die tijd (Engeland, Frankrijk en Rusland) accepteerden de benoeming. Hij was een energieke koning en bleef 50 jaar aan de macht. George I leefde sober, werkte hard en reisde vier jaar door het land om de moeilijkheden van zijn volk te leren kennen. Tijdens de Eerste Balkanoorlog werd George I in Thessaloniki door een geesteszieke doodgeschoten.

Hij werd opgevolgd door de oudste van zijn acht kinderen, Constantijn I.

 

Constantijn I (1868 – 1923) werd na de moord op zijn vader koning van Griekenland in 1913. Hij voerde de Griekse troepen aan in de onfortuinlijke oorlog tegen de Turken in 1897, alsmede in de succesvolle Balkanoorlogen van 1912 en 1913 waarin Griekenland Thessaloniki verkreeg en zowel in grondgebied als populatie twee keer zo groot werd.

Hij verschilde van mening met eerste minister Elefterios Venizelosi over de kwestie of Griekenland nu wel of niet moest deelnemen aan de Eerste Wereldoorlog. Dat leidde tot het Nationale Schisma. Constantijn dwong Venizelos tot twee keer toe af te treden, maar uiteindelijk verliet hij in 1917 Griekenland na serieuze levensbedreigingen en de bedreiging dat Athene

gebombardeerd zou worden door de geallieerden. Zijn tweede zoon Alexander werd vervolgens koning, maar na diens dood en na de slechte verkiezingsresultaten voor Venizelos in 1920 vroeg het volk hem weer terug. Voor de tweede keer werd Constantijn koning van Griekenland, maar twee jaar later deed hij alweer afstand van de troon toen Griekenland de oorlog tegen Turkije verloor in 1922. Hij verliet het land en de oudste zoon werd de nieuwe koning, George II. Vier maanden later overleed Constantijn op Sicilië aan een hersenbloeding.

 

George II beoogde een militaire loopbaan en op zijn 18e maakte hij al deel uit van de Pruisische Garde. Daarna deed hij mee aan de Balkanoorlog. Toen zijn vader in een dispuut over de neutraliteit van Griekenland werd afgezet in 1917, volgde hij hem en verliet Griekenland. Zijn broer Alexander werd koning. In 1920 overleed Alexander aan de gevolgen van een beet door een aap; tegelijkertijd was Venizelos verslagen bij de verkiezingen en wilde de bevolking Constantijn weer terug als koning. George II werd kolonel en vervolgens generaal en vocht mee tegen de Turken. Na de oorlog dwongen de militairen Constantijn tot aftreden en George II kon daarop de troon bestijgen. Helaas voor George schafte het Griekse parlement de Griekse monarchie al na een jaar af en werd hij gedwongen het land te verlaten.

Daarop volgde een periode (1924-1935) waarin Griekenland een republiek was, maar het niet lukte om de problemen waarin het land verkeerde, op te lossen. In 1928 werd Venizelos teruggehaald als minister-president, en hoewel hij in deze functie wel enige verbetering bracht, besliste men na een volksraadpleging in 1935 toch om de monarchie weer in ere te herstellen. George II - inmiddels gescheiden van zijn echtgenote - keerde terug naar Griekenland en probeerde de corruptie in het leger en in de politiek te bestrijden. Samen met generaal Metaxas leidde hij een dictatuur en menig linkse activist werd verbannen.

Griekenland kon de Italianen nog weerstand bieden in 1940, maar tegen de Duitse overmacht in 1941 was het niet bestand. George verliet het land. Na de oorlog werd opnieuw het volk geraadpleegd met als resultaat dat George II in 1946 opnieuw koning van Griekenland werd. Een jaar later overleed hij aan een hartaanval. Omdat hij geen kinderen had werd hij opgevolgd door zijn broer.

 

Paul I kreeg een opleiding als marineofficier en trouwde in 1938 met Frederika van Brunswijk. Toen hij koning van Griekenland werd, heerste er een burgeroorlog en het land verkeerde in een grote chaos. Na de oorlog probeerde de koning de eenheid onder de bevolking te herstellen en de levensomstandigheden te verbeteren. Frederika was echter niet geliefd onder de bevolking; zij was de kleindochter van de Duitse keizer Wilhelm II en werd verdacht van nazisympathieën.

Paul was een vriendelijke man die zich eigenlijk liever bezighield met theologie en filosofie; rond 1950 werd het voor de bevolking steeds duidelijker dat hij gedomineerd werd door zijn echtgenote, die zich meerdere keren bemoeide met staatszaken en politieke onderwerpen. Tegen die tijd was, dankzij Frederika, de sympathie voor het koningshuis zo goed als verdwenen. De republikeinen waren de bemoeizieke Frederika, de vele buitenlandse reizen van de familie en de kosten om het koningshuis in stand te houden beu. Paul probeerde de stemming nog te keren door zuiniger aan te gaan doen en een landgoed aan de staat te schenken, maar dat mocht niet veel baten. Hij overleed in 1964 aan de gevolgen van maagkanker en werd opgevolgd door zijn zoon Constantijn II.

 

Constantijn II had alle kwaliteiten om populair te worden en geliefd bij het publiek. Hij had gestudeerd, was sportief en dynamisch. Bovendien was hij getrouwd met de onberispelijke Anna Marie van Denemarken. Maar hij begon zijn carrière in 1965 met een grote fout door de socialistische regering van Papandreou naar huis te sturen. Papandreou wilde een aantal legerofficieren ontslaan, maar dat werd door het koningshuis tegengehouden. Velen vermoeden in deze kwestie nog de invloed van zijn moeder, Frederika. In ieder geval werd de democratisch gekozen regering ontslagen door de koning en dat viel niet in goede aarde bij de bevolking.

In mei 1967 zouden vanwege het ontslag van de regering Papandreou nieuwe verkiezingen worden gehouden en de conservatieve stroming in Griekenland verwachtte een linkse absolute meerderheid. Een aantal rechtse legerofficieren pleegde daarom in april 1967 een staatsgreep, die door de VS (niet openlijk, maar toch) gesteund werd.

Constantijn II beraamde een tegencoup maar hij werd verraden en rekende tevergeefs op de steun van het volk. De hele koninklijke familie werd door de militaire junta het land uitgezet. Na het herstel van de democratie in 1974 dacht Constantijn II dat hij weer welkom zou zijn als koning van Griekenland, maar een volksraadpleging wees uit dat 70% liever een republiek had. Sindsdien is de Griekse ex-koning zakenman in Londen.

Tot zo ver het Griekse koningshuis; een beeld van de overige politiek wordt geschetst in het aparte hoofdstuk ‘De Griekse Geschiedenis na 1453’.

 

Copyright © All Rights Reserved