Levidi & Vityna

Levidi 37°41'03.1"N 22°17'44.7"E (Levidi centrum)

Vitina 37°40'12.5"N 22°10'59.9"E (Vitina centrum, Agios Georgios kerk)

Lousios 37.511783, 22.033883

Dimitsana 37.595386, 22.039296

Stemnitsa 37.554197, 22.080890

We bezoeken met deze trip het Arcadische landschap.

Vanaf Nauplion is het ongeveer een uur rijden naar Vitina en Levidi. Trek voor deze combinatie van dorpjes en een wandeling de hele dag uit. De wandeling gaat door een kloof. Houd daarom rekening met het jaargetijde en de mogelijkheid van snelstromend water. Je kunt de wandeling zo lang maken als je zelf wilt. Onderweg kun je ook een klooster bezoeken, waarbij gepaste kleding noodzakelijk is.

 

Levidi

Levidi is het eerste dorpje ongeveer 20 km ten noorden van Tripoli. Je neemt daarom de weg van Nauplion via Myloi door de bergen heen naar het centrum van Tripoli. Vanaf Tripoli rijd je in noordelijke richting; vlak voor Mantineia kom je op een grote kruising. Dan ga je naar links.

Kom je vanuit Argos, dan kun je naar Sterna rijden, daar de snelweg (tol) op naar Tripoli en de eerste afslag nemen naar Levidi.

Het is een rustig bergdorpje op 860 m hoogte op de noordhelling van het Mainalogebergte, waar niet veel gebeurt anders dan het in de winter herbergen van wintersporters en het in de zomer verkoeling bieden aan wandelaars. De omgeving is zeer bosrijk en je vindt in het dorp veel winkels met natuur- en streekproducten (vooral honing en houtsnijwerk).

Sinds de gemeentelijke herinrichting van 2011 behoort Levidi met de vele andere dorpen in de buurt tot de gemeente Tripoli. In Levidi zelf wonen ongeveer 1300 mensen en in de directe omgeving, behorend tot Levidi nog eens 2800.

Er is in Levidi een klein museum dat volledig gewijd is aan Alexandros Papanastasiou, een Grieks politicus en eerste minister die leefde van 1876 tot 1936. Hij nam deel aan de verschillende kabinetten van Eleftherios Venizelos. Hij bekritiseerde de Griekse monarchie en zat daardoor voor majesteitsschennis enkele maanden in de gevangenis. In 1924 kwam hij aan de macht en riep de Eerste Griekse republiek uit. Een volksraadpleging ondersteunde hem. Ook was hij een van de grondleggers van de universiteit in Thessaloniki, voerde hij het moderne Grieks in als officiële taal en richtte een bank op speciaal voor boeren.

Tijdens de dictatuur van generaal Metaxas werd hij onder huisarrest geplaatst en stierf een paar weken later aan een hartinfarct. Wil je meer weten over de politieke geschiedenis, lees dan het hoofdstuk 'De Griekse geschiedenis na 1453'. Het Griekse koningshuis wordt nader belicht in het hoofdstuk 'Nauplion'.

 

Vitina

De naam Vitina (ook wel geschreven als Vythina) is vermoedelijk afgeleid van het Griekse woord voor diepte 'βυθός' omdat het oorspronkelijk gebouwd werd rond het jaar 350 tussen twee berghellingen in op de ruïnes van het oude Methydrio, waarover Pausanias alleen schreef dat het niet meer welvarend was. Inmiddels heeft het dorp zich in de loop der tijd zo'n 2 km verplaatst.

Omdat het dorp vooral bestaat uit traditionele huizen is het tot beschermd gebied benoemd.

Vitina ligt op ongeveer 1000 m hoogte en de bossen in de omgeving bestaan uit dennen, sparren en kastanjes. De meeste toeristen bezoeken zowel Levidi als Vitina op hun weg naar Olympia. De weg vanuit Tripoli naar Olympia komt door beide dorpjes. Ook in de winter wordt Vitina bezocht door vooral skiërs op weg naar het nabijgelegen Ostrakina met een skipiste op 1600 m hoogte.

Net als in Levidi vind je in Vitina winkeltjes met streekproducten zoals honing uit de dennenbossen, kaas en houtsnijwerk.

In de recentere geschiedenis kreeg Vitina het hard te verduren. Zo werd het in de Onafhankelijkheidsoorlog (1821-1830) tot zeven keer toe in brand gestoken door de Ottomaanse veldheer Ibrahim Pasha.

Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde Vitina zich als belangrijk handelscentrum in de regio. Hier kon men de noodzakelijke boodschappen doen en er werd zelfs in de jaren '50 een bankfiliaal en een school voor bosbouw geopend.

De kerk op het plein is gewijd aan de heilige Tryphon en is gebouwd in 1846. Let vooral op het zwarte marmer dat gebruikt is bij de bouw en hier in de buurt gehouwen wordt. Een aardig detail is het standbeeld van Panagiotis Potagos bij de kerk. Deze Griekse ontdekkingsreiziger is in Vitina in 1838 geboren. Hij is vooral bekend geworden doordat hij sporen van Griekse beschaving en nederzettingen vond in Afghanistan. Bij het standbeeld zijn kaarten van Afrika en Azië afgebeeld.

 

Lousios-kloof

De Lousios is een zijrivier van de Alfeios (zie 'Olympia') en stroomt door een van de mooiste kloven van heel Griekenland. Niet voor niets komen wandelaars van heinde en verre om een wandeling door het natuurschoon te maken. Ga niet de wandeling maken zonder water, goede schoenen en (in de zomer) bescherming tegen de zon. De kloof is van noord tot zuid ongeveer 5 km lang en op het smalste en indrukwekkendste deel zo'n 300 m diep.

Vanwege de afgelegen ligging en de onherbergzaamheid van het gebied, was deze streek een Grieks bolwerk tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog. Tijdens de wandeling kom je langs verschillende kloosters en ruïnes van middeleeuwse kloosters en kerkjes.

 

Je kunt de wandeling beginnen bij een van de parkeergelegenheden langs de weg of in het dorpje Dimitsana in het noorden of bij Stemnitsa in het zuiden. Mocht je niet beschikken over een sterke conditie, doe dan een klein gedeelte van de wandeling en maak met de auto de rit van Dimitsana naar Stemnitsa en stop bij het gerenoveerde klooster van Nea Moni Filosófou dat uit de 17e eeuw stamt.

 

De naam is afgeleid van de vermoedelijke stichter van het klooster, Yiannis Lambardopoulos, die door iedereen 'de filosoof' werd genoemd. Het klooster is gewijd aan het Ontslapen van Maria. De kerk van het klooster heeft mooie fresco's die gemaakt zijn in 1693 door Victor de Kretenzer. We spreken van de Kretenzische School van frescoschilderingen. De bekendste fresco- en iconenschilder in deze traditie was Theophanis de Kretenzer, wiens werk gekenmerkt wordt door gestileerde gestalten maar geprononceerde gelaatsuitdrukkingen en nauwkeurige bewegingen. Theophanis was actief van 1527 tot 1549.

Op loopafstand vind je het in 963 in de rotsen uitgehakte Paleo Moni Filosófou dat zo verscholen ligt dat het nauwelijks werd lastiggevallen door de Ottomanen en daardoor een school werd waar de Griekse tradities en het orthodoxe geloof konden worden onderwezen. Het kreeg de naam Κρυφό Σχολείο (verborgen school). Het is een aardige en korte wandeling van het nieuwe naar het oude klooster, maar van het oude is niet veel meer bewaard gebleven dan wat resten van de kloosterkerk en een paar muren. Vanaf de ruïne heb je wel (opnieuw) een mooi uitzicht.

 

Overigens zijn er wetenschappers die het bestaan van de zogenaamde 'verborgen scholen' in twijfel trekken omdat de Ottomanen het laten voortbestaan van de Griekse taal en cultuur niet in de weg stonden, althans niet actief bestreden. Hooguit kregen moslims een gunstigere positie in de maatschappij en werd de Grieks orthodoxe kerk door de Ottomanen vooral gebruikt als instituut om de opgelegde belastingen te innen.

Langs de weg wordt naast het Filosófou klooster ook het antieke Gortys aangegeven. Dit is een Asclepion of een tempel gewijd aan Asclepius, de god van de geneeskunde en genezing. Zie 'Epidaurus' voor een toelichting op een Asclepion. Gortys ligt op een lager deel en de resten stammen uit de 4e eeuw v.Chr. Naast het Asclepion vind je ook de resten van een Romeins badhuis.

 

Een belangrijke reden om deze plek te bezoeken betreft niet zo zeer de ruïne van de tempel, als wel de natuurlijke omgeving. Daarnaast kun je hier het gemakkelijkst de rivier met het kristalheldere water bereiken. Geen wonder dat men hier graag picknickt of op forel vist. De stenen brug wordt hier de 'Kokkoras' (de haan) genoemd.

 

Dimitsana

Dimitsana ligt op een bergkam en vanuit het stadje (bij het kleine plein) heeft men een mooi uitzicht over de vallei. In dit dorp is aartsbisschop Germanos geboren. Hij was het die in 1821 het Griekse vaandel zegende en opriep tot strijd tegen de Ottomanen. Dat was het officiële begin van de Onafhankelijkheidsoorlog. Op de top van de Kastro-heuvel wordt met een plaquette de plek van zijn geboortehuis aangegeven.

Dimitsana was ook de geboorteplaats van de toenmalige patriarch van Constantinopel, Grigorios V. Toen de sultan van het Ottomaanse Rijk hoorde dat de Grieken waren begonnen met hun vrijheidsstrijd werd de patriarch opgehangen. Een plaquette ter nagedachtenis aan Grigorios V is te vinden bij de markt.

Er is een 'mansion of the patriarch' dat dienstdoet als museum met religieuze voorwerpen.

Kolokotronis, een aanvoerder van de opstandige Grieken, noemde het stadje zijn arsenaal, omdat er in de kloof bij de rivier veertien watermolens stonden die gebruikt werden voor de productie van kruit.

 

Stemnitsa

Ligt Dimitsana op een bergkam, zijn tegenhanger Stemnitsa ligt verscholen in een dal. In de Middeleeuwen was Stemnitsa het belangrijkste centrum voor metaalbewerking op de Peloponnesus, maar tegenwoordig is nog slechts een enkele zilversmid in het dorpje te vinden. Sinds 1970 is er een beroepsopleiding in Stemnitsa voor goud- en zilversmeden, gevestigd in het vijfhoekige gebouw naast het kerkje dat gewijd is aan de Drie Hierarchs. Een hierarch is een belangrijke en invloedrijke bisschop in het vroege christendom. De drie die voor het Grieks orthodoxe geloof belangrijk zijn geweest waren Basilius de Grote (330-379), Gregorius de Theoloog (329-389) en Johannes met de Gulden Mond (349-407). Je kunt deze drie zien als belangrijke leraren in de orthodoxie. Zij hebben verschillende feestdagen, maar hun gezamenlijke gedenkdag is 30 januari.

 

In het folkloristisch museum van Stemnitsa kun je zien hoe de ambachtslieden vroeger werkten. Ook zijn daar keramiek, voorwerpen van textiel en wapens te zien. Je vindt het museum tegenover het college voor goud- en zilversmeden.

Een aardig ander detail in Stemnitsa is de Δημοτικός Φούρνος Στεμνίτσα, of de gemeenschappelijke oven van Stemnitsa. Een Φούρνος is letterlijk een oven, maar het wordt gebruikt om aan te geven dat er brood gebakken en verkocht wordt. De oven van de bakker kon door het gehele dorp gebruikt worden als de bakker klaar was met het bakken van zijn brood. En nog steeds wordt die traditie in stand gehouden. Regelmatig kun je – zeker in de kleine dorpjes – vrouwen met hun stoofschotels de bakkerswinkel binnengaan om ze vervolgens in de oven te plaatsen en enkele uren later weer op te halen. De fournos wordt in Stemnitsa aangegeven met een bord op de muur van de bakkerij in de doorgaande straat van het dorp.

 

Combinaties

Een rondrit zoals beschreven is een gehele dagtrip. Houd je meer van wandelen, dan kun je natuurlijk de dorpjes overslaan en rechtstreeks afdalen in de Lousioskloof. De dorpjes kun je ook (kort) bezoeken als je vanuit Argos of Nauplion naar Olympia gaat.

 

 

Lousios kloof van bovenaf

foto © willem van leeuwen

Lousios klooster (uit de 17e eeuw)

foto © willem van leeuwen

Lousios klooster (uit de 10e eeuw)

foto © willem van leeuwen

Asclepion bij Gortys

foto © willem van leeuwen

Lousios rivier bij de Kokkoras brug

foto © willem van leeuwen

Gezicht op het dorpje Stemnitsa

foto © willem van leeuwen

Icoon van de Drie Hierarchs: Basilius de Grote (links), Johannes Chrysostomus (midden) en Gregorius de Theoloog (rechts)

Afbeelding Historisch Museum in Sanok,Polen (foto internet)

ouzo on the rocks

apartment, excursions and art historical guide

Peloponnese, Greece

Copyright © All Rights Reserved